Het Farmacotherapeutisch Keten Overleg Psychofarmaca Leiden en omstreken (FKOPL) is sinds 2004 een samenwerkingsverband van huisartsen, psychiaters werkzaam in de tweedelijns GGZ, zelfstandig gevestigde psychiaters, openbare apothekers en de verantwoordelijk apotheker van de tweedelijns GGZ. SIR voert het projectleiderschap.
In het samenwerkingsverband is ook de regionale zorgverzekeraar Zorg en Zekerheid (Z&Z) vertegenwoordigd. Het werkgebied van FKOPL is de grootste gemene deler van de werkgebieden van de samenwerkende partijen en beslaat de Duin- en Bollenstreek, Leiden en omgeving, Alphen aan den Rijn en omgeving en Midden-Holland (Gouda en omgeving).

De behoefte aan dit samenwerkingsverband is voortgekomen uit het project 'Geneesmiddelen in de Geestelijke Gezondheidszorg-instellingen (GGZ)' van GGZ Nederland. GGZ Nederland is de opdrachtgever.
De probleemstelling van project 'Geneesmiddelen in de Geestelijke Gezondheidszorg-instellingen' werd als volgt geformuleerd: 'Binnen de medisch specialismen neemt psychiatrie een belangrijke plaats in. In Nederland zijn ongeveer 2400 psychiaters werkzaam tegen bijvoorbeeld 9500 huisartsen en 1800 internisten. Ongeveer 70% van de chronisch psychiatrische patiënten verblijft buiten de Geestelijke Gezondheidszorg-instellingen. Met name ambulante chronische patiënten in de GGZ hebben te maken met diverse behandelaars. Hun medicatiebeleid is niet altijd goed op elkaar afgestemd waardoor er een grotere kans op geneesmiddelgerelateerde problemen en -fouten bestaat. De kans hierop is de laatste jaren verder toegenomen door een stijging van het aantal psychofarmacavoorschriften. Door de samenwerking tussen verschillende voorschrijvers uit de eerste en tweede lijn te verbeteren kan het aantal geneesmiddelgerelateerde problemen afnemen.'

Het FKOPL heeft twee projecten uitgevoerd:

1. Maagprotectie en geneesmiddelinteractie SSRI-NSAID (Implementatie van CBO richtlijn 'NSAID's en preventie van maagschade').
   Ga naar downloads FKOPL projects / (SSRI-NSAID project)
   
2. Terugdringen chronisch benzodiazepinegebruik via FT(T)O.
   Ga naar downloads FKOPL projects / (Benzodiazepinen project)

De doelstelling is tweeledig. Ten eerste wil de stuurgroep huisartsen, psychiaters en apothekers bewuster maken van het belang van informatie en communicatie bij klinische relevante geneesmiddelinteracties, waarbij psychiatrische middelen een rol spelen. Ten tweede wil men afspraken maken over de afhandeling van specifieke relevante interacties met psychofarmaca en vervolgens deze afspraken toetsen.

Huisartsen, psychiaters en apothekers zijn gemeenschappelijke behandelaren bij dezelfde patiënten. Zij hebben naast hun eigen professionele verantwoordelijkheid ook een gezamenlijke (keten-) verantwoordelijkheid voor de verleende zorg. De gezamenlijke verantwoordelijkheid houdt in dat zij gehouden zijn ten behoeve van het welzijn en de gezondheid van de patiënt de verleende zorg onderling af te stemmen, relevante informatie te delen en met elkaar te communiceren over de verleende zorg. In dat kader dragen de behandelaren er zorg voor dat zij voor elkaar goed bereikbaar zijn, met elkaar samenwerken om continuïteit van zorg te garanderen en realiseren zij adequate overdracht van zorg bij beëindiging van behandeling of bij verwijzing. In het algemeen doen zij al datgene wat nodig is om in samenwerking de behandeling van de patiënt veilig en effectief te doen zijn. Waar de professionals problemen tegen komen die het kunnen nemen van de (keten-) verantwoordelijkheden bemoeilijken zullen zij hun beroepsgenoten hier op wijzen en zullen zij deze problemen onder de aandacht brengen van de organisaties waarbinnen zij werkzaam zijn.

FKOPL beperkt zich tot die aspecten die van toepassing zijn op de behandeling met psychofarmaca.

De apotheker is lang na de start van FKOPL ook wettelijk erkend als medebehandelaar in het kader van de Wet op de Geneeskundige Behandel Overeenkomst (WGBO) welke taak ook nader omschreven is in de Geneesmiddelwet van 1 juli 2007. Binnen FKOPL is steeds gewerkt met dit zelfde perspectief. De apotheker is geen voorschrijver maar is wel de professional bij wie bij de aflevering van geneesmiddelen vragen rijzen die de noodzaak van afstemming tussen behandelaren zich doet gevoelen.

FKOPL realiseert haar visie door binnen het brede aandachtsterrein specifieke onderwerpen rond medicatieveiligheid en psychofarmaca ter hand te nemen en deze in projectvorm uit te werken. De projectcoördinator zet de inhoudelijke projectactiviteiten in gang, bewaakt de voortgang binnen een tijdpad, ziet toe op soepele samenwerking tussen de betrokkenen en verzorgt metingen, evaluaties en rapportage. Steeds is er sprake van overzichtelijke termijnen en budgetten. Wezenlijk onderdeel van de werkwijze van FKOPL is het monitoren van de uitkomsten van de projecten door middel van voor- en nametingen (van prescripties) rond haar activiteiten. Aan de hand daarvan wordt rekenschap afgelegd aan de deelnemende organisaties en financierende organisaties.

FKOPL hanteert onder andere de volgende instrumenten om uitwerking te geven aan de ketenverantwoordelijkheid:
• Richtlijnen en adviezen over communicatie en taakverdeling van de zorgverleners binnen de keten van farmaceutische patiëntenzorg.
• Samenvattingen van bestaande professionele richtlijnen en standaarden gericht op het onderdeel farmacotherapeutisch handelen.
• Implementatie via Farmacotherapie Overleg (FTO) in de eerste lijn met bijdrage van psychiaters uit de tweede lijn of zelfstandig gevestigden.
• Implementatie via FTO binnen de tweedelijns instellingen.
• Het symposium Psychiatrie Transmuraal georganiseerd door Rivierduinen de tweedelijns instelling voor GGZ in de regio, waarbij behalve de in FKOPL samenwerkende beroepsgroepen ook andere relevante zorgverleners uitgenodigd worden. Het symposium heeft een jaarlijkse traditie; FKOPL krijgt als gast de gelegenheid projecten die daar rijp voor zijn onder de aandacht van de professionals te brengen.
• Instrumenten gericht op de patiënt, zoals webbased vragenlijsten.
• Patiëntvoorlichtingsmateriaal.

• Mw. drs. A. Bij, adviserend geneeskundige, zorgverzekeraar Zorg en Zekerheid, Leiden
• Drs. W. Dessing, apotheker, Apotheek Aan Zee, Noordwijk
• J.S. de Kanter, huisarts, voorzitter FKOPL
• Mw. drs. M. Kruijtbosch, projectleider FKOPL, SIR Institute for Pharmacy Practice and Policy, Leiden
• Mw. dr. L. van Londen, zelfstandig gevestigd psychiater, Leiden
• Drs. B. Luteijn, psychiater, Rivierduinen, Gouda
• Mw. dr. R. de Reus, directeur behandelzaken GGZ Leiden en omstreken
• Drs. M. Sonnen, psychiater, adviseur Ministerie van VWS
• Drs. P. de Wolf, ziekenhuisapotheker, Haagse Ziekenhuizen, werkzaam op locatie GGZ Oegstgeest

---

• Download 'Afspraken Geneesmiddelinteractie SSRI-NSAID'
• Download Powerpoint presentatie FTO Apotheek Stevenshof (blauwdruk SSRI-NSAID project)
• Download Eindrapport





Terug naar Top Pagina

---

• Download Checklist 'FTO Benzodiazepinen' voor FTO voorbereider
• Download PowerPoint presentatie blauwdruk 'FTO Benzodiazepinen' - voor huisartsen FTO
• Download PowerPoint presentatie blauwdruk 'FTO Benzodiazepinen' - voor psychiaters FTO

• Download Patiëntbrochure Goed slapen: zó werkt dat!
• Download Begeleidende brief bij brochure voor huisarts / psychiater
• Download Toelichting op hypnogram en slaapdagboek voor voorschrijver
• Download Begeleidende brief bij brochure voor apotheker






• Download 'Regionale Richtlijn eerste Voorschrift Benzodiazepinen'
• Download Bijlage Regionale Richtlijn 'Niet-medicamenteuze adviezen en medicamenteuze behandeling anders dan met benzodiazepinen'







• Download Stappenplan richtlijn voor slaapstoornis
• Download Stappenplan richtlijn voor angststoornis
• Download Eerste en tweede uitgifte protocol benzodiazepinen vanuit apotheek
• Download Omrekentabel equivalente dosering diazepam
• Download Eindrapport

---

Terug naar Top Pagina